Početna stranica / ABR - Terapija / Zašto ABR? / Stress Shielding / 

Efekat nakupljanja mehaničkog stresa u tkivima

ABR kao metoda za prevazilaženje “stress shielding” efekta

Nedavna medicinska opažanja i istraživanja prepoznala su pojavu nazvanu: “Efekat nakupljanja mehaničkog stresa u tkivima” ili osteopeniju (stress shielding).

Kod zdravih osoba opterećenja ili naprezanja se neprestano prenose kroz telo u obliku fluktuacija pritiska i tenzije. Ove viskozno-elastične osobine čitavog sistema vezivnih tkiva  u telu omogućuju da te fluktuacije stresa prolaze kroz slojeve tkiva na sličan način na koji talasi prolaze kroz vodu.

Međutim, kod određenih patoloških stanja ili u slučajevima ugradnje implanata ili protetičkih pomagala, tvrđi ili gušći element sačinjen od metala ili čvrste plastike imaće tendenciju da apsorbuje taj stres budući prenešen do određenog telesnog područja. Kada su telesna tkiva koja okružuju takav implant time “zaštićena” od uticaja stresa čvršćim materijalom, počeće da se dezintegriraju ili reapsorbuju.

Prvobitno opažanje ovog efekta zabeleženo je kod hirurške ugradnje veštačkog kuka. Često, kada se veštački kuk ugrađuje u inače zdravo telesno tkivo, čvršći i gušći predmet apsorbuje stresove kojima je u normalnim okolnostima podvrgnuta butna kost usled vršenja dnevnih aktivnosti i nošenja težine. Ako koštano tkivo oko njega ne prima dovoljno stresova ili opterećenja, telo reapsorbuje koštani materijal i gustina kosti počinje da opada. Kada taj koštani materijal postane previše porozan, implant više neće moći da se održi i prokliznuće.

U takvim slučajevima, implant ili proteza deluje kao “zaštitnik od stresa” – štiteći kost od pritisaka koji su neophodni za održavanje normalne strukture kostiju. Kada fluktuacije pritiska više nisu jednako raspoređene kroz koštano tkivo, kost se dezintegriše.

Slični efekti opaženi su kod pacijenata koji boluju od artritisa, kod kojih očvrsli i kalcifirani zglobovi više ne funkcionišu kao pravi hidraulični prenosnici stresa pa se gustina koštane srži smanjuje.

Imajući pred sobom takve negativne primere, medicinska zajednica postala je svesna važnosti koju po zdravlje tkiva ima neprekidno opterećenje ili stres.
SS efekat se jednako može primeniti kod pacijenata sa ograničenim funkcionisanjem mišićnog skeleta. Kod pacijenata sa CP ili sličnim nedostatkom, uobičajeno je da jedna grupa mišića postane previše kratka i jaka – opšte poznato kao spastični mišići. Mišići koji su im recipročni su međutim previše dugi i slabi.

Kada dete pokušava da načini pokret ili je dovedeno u položaj nošenja težine, skraćeni i zategnuti mišići će delovati kao SS okolnog tkiva i zglobova i mišića koji se nalaze duž uobičajenih lanaca prenosa.

Evo konkretnog primera: 

Kod CP pacijenta sa ustanovljenom kompresivnom slabošću (compressional weakness), obično su prisutne grupe pektoralnih mišića koji su tesno zbijeni kao i gusti skraćeni trapezoidni slojevi. Svaki pokušaj da se dete postavi u položaj nošenja težine na laktovima ili celim rukama rezultiraće reagovanjem ove grupe stegnutih mišića. Ne samo da će ovi previše jaki mišići prvi da reaguju, ostavljajući tako slabije grupe bez uticaja, već će istovremeno te grupe, budući previše guste i kompaktne, imati tendenciju da apsorbuju većinu opterećenja i stresova koje telo trpi kroz nošenje težine.

Ako mišićno skeletna neravnoteža nije prisutna, opterećenja će se jednako raspodeljivati i ići dalje kroz okolne fascijalne slojeve i ka zglobovima. U slučajevima sličnim gore opisanom, ono što je previše jako i previše gusto postaje to još više; druge telesne strukture kojima je preko potreban balansirani unos stresa – poput ramenog zgloba u ovom primeru – efikasno su “zaštićena” od takvog unosa.

Isti princip važi i za noge. U slučajevima kompresivne slabosti, gde je prisutna mišićno-skeletna neravnoteža, nošenje težine na nogama rezultira prenošenjem prevelikih opterećenja ka svim aduktornim grupama. Te grupe su međutim danas opažene i označene kao grupe koje su odgovorne za spastičnost u nogama!

To je takođe razlog zašto proteze poput kolica za stajanje, gipsevi i ulošci imaju tako malo efekta u jačanju zgloba kuka ili prevenciji iščašenja kuka.
Kod deteta koje ima kompresivnu slabost – bilo da je ozbiljnog ili osrednjeg stepena – efekat SS deluje tako da sprečava jačanje unutrašnjeg mekog tkiva pod normalnim uslovima ili putem uobičajenih fizičkih vežbi.

ABR Tehnika – u svim svojim vidovima – je kreirana tako da sa uspehom prevaziđe SS efekat. Kako ABR postiže taj cilj opisano je u odeljcima o ABR Tehnici (ABR Technique).